آب مروارید یکی از شایع ترین بیماریهای چشمی است که به تدریج باعث کاهش شفافیت عدسی چشم و تار شدن دید میشود. این پدیده معمولا با افزایش سن بروز میکند، اما میتواند در اثر عوامل دیگری مانند ضربه، بیماریهای متابولیک یا مصرف برخی داروها نیز ایجاد شود. جراحی آب مروارید، امروزه بهعنوان درمان اصلی و موثر این عارضه شناخته میشود. پیشرفتهای چشمگیر در فناوری تجهیزات و روشهای جراحی، باعث شده است که این عمل با دقت بالا، زمان کوتاه و نتایج بسیار رضایتبخش انجام گیرد. در این مقاله، به صورت گامبهگام به بررسی جنبههای مختلف جراحی آب مروارید میپردازیم.
روش های جراحی آب مروارید چشم
عمل آب مروارید چشم یا همان جراحی کاتاراکت به طور کلی به دو روش اصلی انجام میشود: فیکوامولسیفیکاسیون و اکستراکپولاری.
- 1. فیکوامولسیفیکاسیون: این روش که بیشتر به نام “فیکو” شناخته میشود، رایجترین و پیشرفتهترین روش عمل آب مروارید است. در این روش، جراح یک برش کوچک در قرنیه ایجاد میکند و با استفاده از دستگاه اولتراسوند لنز کدر را خرد کرده و از چشم خارج میکند. سپس یک لنز مصنوعی (IOL) در چشم قرار داده میشود. (این روش در عمل شاید یک درصد موارد جراحی آب مروارید را شامل می شود.)
- 2. اکستراکپولاری: در این روش، برشی بزرگتر در چشم ایجاد میشود تا لنز کدر به صورت کامل خارج گردد. این روش بیشتر در مواردی استفاده میشود که لنز بسیار سفت یا کدر باشد و نتوان با روش فیکو آن را خرد کرد.
در ویدئوی زیر فیلم واقعی جراحی موفق آبمروارید را مشاهده خواهید کرد:
عمل آب مروارید چگونه انجام میشود؟
جراحی آب مروارید معمولا به صورت سر پایی و با بی حسی چشم انجام میشود، در این عمل معمولا برشی در قرنیه ایجاد شده و از همین برش برای خارج کردن عدسی کدر شده و جایگزین کردن آن با لنز داخل چشمی، استفاده میشود.
مراحل عمل جراحی آب مروارید
- 1. آمادهسازی پیش از جراحی کاتاراکت: قبل از جراحی، پزشک یک سری معاینات و آزمایشات انجام میدهد تا سلامت عمومی چشم و بدن بیمار را ارزیابی کند. این شامل اندازهگیریهای دقیق از چشم برای تعیین نوع و قدرت لنز مصنوعی مورد نیاز است.
- 2. بیهوشی برای جراحی کاتاراکت: عمل آب مروارید معمولا با استفاده از قطره بیحسی موضعی انجام میشود، تا درد و ناراحتی کاهش یابد. در برخی موارد نادر، ممکن است بیهوشی عمومی نیاز باشد.
- 3. برداشتن لنز کدر در جراحی آب مروارید: جراح با ایجاد یک برش کوچک در قرنیه، پروب دستگاه فیکو را وارد چشم میکند و لنز کدر را خرد کرده و با استفاده از مکش خارج میکند.
- 4. قرار دادن لنز مصنوعی: پس از برداشتن لنز کدر، لنز مصنوعی جایگزین (IOL) وارد چشم شده و در موقعیت مناسب قرار میگیرد. این لنز میتواند از مواد مختلفی مانند پلاستیک، اکریلیک یا سیلیکون ساخته شود.
- 5. بستن برش: در بیشتر موارد، برشهای کوچک نیازی به بخیه ندارند و خود به خود بهبود مییابند. اما اگر برش بزرگ باشد، ممکن است بخیه زده شود.
اگر برای شما هم سوال پیش آمده است که چه زمانی باید آب مروارید جراحی شود ویدئوی زیر را مشاهده کنید:
زمان مناسب برای عمل آب مروارید
آب مروارید یا کاتاراکت، معمولا به صورت تدریجی پیشرفت میکند و در مراحل اولیه، ممکن است تنها موجب کاهش خفیف دید یا تغییر در وضوح رنگها شود. در این مرحله معمولا نیازی به جراحی نیست و فرد میتواند با اصلاح شماره عینک یا استفاده از نور مناسب، فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهد. با این حال، زمانی که تاری دید بهحدی میرسد که انجام کارهایی مانند مطالعه، رانندگی، تماشای تلویزیون یا تشخیص چهرهها دشوار شود، وقت آن است که جراحی به عنوان گزینهی درمانی جدی در نظر گرفته شود.
پیشرفت علم چشم پزشکی موجب شده است که دیگر نیازی به رسیدن کامل آب مروارید نباشد. در گذشته پزشکان توصیه میکردند تا زمانی که عدسی کاملا کدر نشده، عمل انجام نشود؛ اما امروزه به دلیل بهبود ابزارهای جراحی و ایمنی بالا، عمل در مراحل زودتر نیز انجام میشود تا از کاهش شدید دید و مشکلات احتمالی جلوگیری شود.
تصمیم برای زمان جراحی، به میزان تاثیر آب مروارید بر عملکرد بینایی فرد بستگی دارد. پزشک با انجام معاینات تخصصی، از جمله بررسی حدت بینایی، وضعیت عدسی و شبکیه، و ارزیابی نیازهای شغلی و زندگی بیمار، بهترین زمان عمل را تعیین میکند. در مواردی خاص مانند آب مروارید مادرزادی، تروماتیک یا ناشی از بیماریهایی مانند دیابت، ممکن است جراحی در زمان کوتاه تری ضرورت پیدا کند تا از آسیب به سایر بخشهای چشم پیشگیری شود.
پیشنهاد میکنیم برای آشنایی با نحوه عمل آب مروارید و رضایت از عمل آب مروارید با بی حسی ویدئوی زیر را مشاهده کنید:
مزایای عمل آب مروارید چشم
جراحی آب مروارید (کاتاراکت) یکی از موفق ترین و دقیق ترین روشهای درمانی در چشم پزشکی مدرن است که با هدف جایگزینی عدسی کدر شده با یک عدسی مصنوعی شفاف انجام میشود. این عمل نه تنها وضوح بینایی را بازمیگرداند، بلکه کیفیت دید را از جنبههای مختلف بهبود میبخشد. مهم ترین مزایای این جراحی عبارتاند از:
- بازگشت شفافیت دید: پس از جایگزینی عدسی طبیعی، مسیر عبور نور در چشم اصلاح میشود و تاری دید از بین میرود.
- افزایش دقت در تشخیص رنگها: عدسی شفاف جدید، درک رنگها را زندهتر و دقیقتر میکند و کدری یا زردی دید برطرف میشود.
- بهبود دید در نور کم و محیطهای روشن: بسیاری از بیماران پس از عمل متوجه میشوند که دید آنها در شب یا در برابر نور آفتاب بسیار بهتر شده است.
- رفع وابستگی به عینک در برخی بیماران: بسته به نوع عدسی مصنوعی انتخابشده، ممکن است نیاز به عینک برای فاصلههای دور یا نزدیک کاهش یابد و یا از بین رود.
- بهبود عملکرد روزمره: پس از عمل، انجام کارهایی مانند مطالعه، رانندگی و کار با وسایل دیجیتال راحتتر و دقیقتر انجام میشود.
- نتایج پایدار و طولانیمدت: عدسی مصنوعی مورد استفاده در این جراحی مادامالعمر است و نیازی به تعویض ندارد.
جراحی آب مروارید به دلیل دقت بالا، دوره نقاهت کوتاه و درصد موفقیت چشمگیر، یکی از موثرترین روشهای بازگرداندن بینایی طبیعی به شمار میآید و در سراسر جهان با نتایج پایدار و رضایت بالا انجام میشود.
در ویدئوی زیر جراحی آب مروارید به روش خارج کپسولی را مشاهده میکنید:
آمادگیهای قبل از جراحی آب مروارید
پیش از انجام جراحی آب مروارید، رعایت مجموعهای از اقدامات و توصیههای پزشکی ضروری است تا عمل با بیشترین دقت و کمترین عارضه انجام شود. آمادگی مناسب، نقش مهمی در موفقیت جراحی و بازیابی دید ایفا میکند. در ادامه با آمادگی های قبل از جراحی آب مروارید آشنا میشوید:
معاینه و ارزیابی اولیه
اولین گام، انجام معاینات کامل چشمپزشکی است. پزشک با بررسی حدت بینایی، اندازهگیری ضخامت و انحنای قرنیه، سلامت شبکیه و فشار داخل چشم، وضعیت عمومی چشم را ارزیابی میکند. در این مرحله، نوع و شدت آب مروارید مشخص شده و بهترین زمان و روش جراحی تعیین میشود.
اندازهگیری و انتخاب عدسی داخل چشمی
پیش از جراحی، لازم است اندازه و قدرت عدسی مصنوعی که جایگزین عدسی طبیعی میشود، بهصورت دقیق محاسبه گردد. برای این منظور از دستگاههایی مانند بیومتری نوری یا اولتراسونیک استفاده میشود. انتخاب نوع عدسی (تککانونی، چند کانونی یا توریک) بر اساس نیاز بینایی و شرایط چشم بیمار انجام میگیرد.
بررسی وضعیت عمومی سلامت
پیش از عمل، پزشک وضعیت سلامت عمومی فرد را از نظر بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا، مشکلات قلبی یا مصرف داروهای خاص بررسی میکند. در برخی موارد، لازم است آزمایشهای عمومی یا مشاوره با متخصص داخلی یا قلب نیز انجام شود تا از آمادگی کامل بدن برای جراحی اطمینان حاصل گردد.
قطع یا تنظیم داروهای خاص
برخی داروها مانند رقیق کنندههای خون (آسپرین، وارفارین و یا داروهای بیماری های قند و دیابت) باید طبق نظر پزشک معالج پیش از جراحی قطع یا تنظیم شوند تا خطر خونریزی کاهش یابد. هیچ دارویی نباید بدون هماهنگی با پزشک تغییر داده شود.
مراقبتهای شب قبل از عمل
معمولا توصیه میشود شب قبل از عمل از مصرف غذاهای سنگین خودداری شود و از نیمهشب به بعد چیزی خورده یا نوشیده نشود (بهجز داروهای مجاز). شستوشوی صورت و پلکها با محلول یا صابون ملایم برای کاهش احتمال آلودگی نیز مفید است.
هماهنگی در روز عمل
در روز عمل باید از لوازم آرایشی، کرم یا عطر در ناحیه صورت خودداری شود. بهتر است فردی همراه بیمار باشد، زیرا پس از عمل دید موقتا تار بوده و رانندگی مجاز نیست. مدارک شناسایی، پرونده پزشکی و نسخه دارویی باید همراه بیمار باشد.
در زیر نمونه ای واقعی از جراحی آب مرواید توسط دکتر همایونی را مشاهده میکنید:
نکات پس از جراحی آب مروارید
جراحی آب مروارید یکی از ایمنترین و موفقترین عملهای چشمپزشکی است، اما رعایت دقیق مراقبتهای پس از عمل نقش بسیار مهمی در بهبودی سریع و جلوگیری از عوارض دارد. در ادامه مهمترین نکات بعد از جراحی آب مروارید را مرور میکنیم:
- 1. استراحت: بعد از جراحی، معمولا نیاز به استراحت و جلوگیری از فعالیتهای سنگین برای چند روز اول است.
- 2. استفاده از قطرههای چشمی: پزشک معمولا قطرههای آنتیبیوتیک و ضد التهاب تجویز میکند تا از عفونت و التهاب جلوگیری شود.
- 3. پرهیز از مالش چشم: مالش چشم میتواند باعث تحریک و آسیب به چشم جراحی شده شود. بنابراین، باید از آن خودداری کرد.
- 4. مراجعههای بعدی به پزشک: پیگیری و معاینات پس از جراحی بسیار مهم است تا بهبودی چشم به خوبی بررسی شود و هرگونه مشکل احتمالی شناسایی و درمان شود. مراقبت های بعد از جراحی آب مروارید را جدی بگیرید.
ممکن است بعد از جراحی آب مروارید برای شما مشکلاتی پیش بیاید در ویدئوی زیر دکتر همایونی در این رابطه توضیحاتی بیان میکنند:
دوران نقاهت بعد از عمل آب مروارید
دوران نقاهت پس از جراحی آب مروارید، مرحلهای مهم در مسیر بازیابی دید و تثبیت نتایج عمل محسوب میشود. در این بازه، رعایت دقیق توصیههای پزشک و انجام مراقبتهای روزانه، تاثیر قابلت وجهی بر سرعت بهبود و پیشگیری از عوارض احتمالی دارد. معمولا بهبودی دید به صورت تدریجی اتفاق میافتد و بیشتر بیماران طی چند روز تا چند هفته میتوانند فعالیتهای عادی خود را از سر بگیرند.
در جدول زیر، مهم ترین مراقبتها، نکات احتیاطی و توصیههای لازم برای هر مرحله از دوران نقاهت پس از عمل آب مروارید به صورت خلاصه آورده شده است تا بیمار بتواند با آگاهی و اطمینان بیشتری این دوره را طی کند.
| بازه زمانی | مراقبتها و توصیهها | موارد پرهیز یا هشدار | توضیحات تکمیلی |
| روز اول پس از عمل | استراحت نسبی، استفاده منظم از قطرههای آنتیبیوتیک و ضدالتهاب طبق دستور پزشک | مالیدن یا فشار دادن چشم، تماس با آب یا گرد و غبار | معمولا دید در چند ساعت اول تار است و به تدریج شفاف تر میشود. |
| ۲ تا ۳ روز اول | استفاده از محافظ چشمی هنگام خواب، پرهیز از خم شدن زیاد یا بلند کردن اجسام سنگین | شستوشوی صورت با آب آلوده، آرایش چشم | احساس خارش یا سوزش خفیف طبیعی است؛ در صورت درد شدید باید با پزشک تماس گرفت. |
| هفته اول | ادامه مصرف قطرهها طبق برنامه، استفاده از عینک آفتابی در محیط بیرون | شنا، سونا، بخار یا گرد و خاک زیاد | بهبود دید معمولا در این مرحله قابلتوجه است. |
| هفته دوم تا چهارم | بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره سبک (مانند مطالعه یا تماشای تلویزیون) | فعالیت شدید بدنی یا ورزشهای برخوردی مانند ورزش های با توپ | معاینه پیگیری توسط پزشک در پایان هفته دوم انجام میشود. |
| ماه اول به بعد | قطع تدریجی داروها طبق نظر پزشک، تنظیم شماره عینک جدید در صورت نیاز | قطع خودسرانه داروها | در اکثر بیماران بینایی پایدار میشود و محدودیتی برای فعالیت وجود ندارد. |
هزینه عمل آب مروارید
هزینه جراحی آب مروارید به عوامل مختلفی از جمله نوع لنز داخل چشمی، روش جراحی، مرکز درمانی و پوشش بیمه بستگی دارد. اگر از لنزهای تخصصیتر مانند لنزهای چند کانونی یا توریک استفاده شود که امکان اصلاح هم زمان آستیگماتیسم یا دید نزدیک و دور را فراهم میکنند، هزینه ممکن است افزایش یابد.
در مراکز خصوصی که از فناوریهای جدید مانند فمتولیزر استفاده میشود، مبلغ جراحی نیز معمولا بالاتر است. بخش قابل توجهی از هزینه در بسیاری از موارد توسط بیمههای پایه یا تکمیلی پوشش داده میشود، اما این میزان بسته به نوع بیمه و تعرفه مرکز درمانی متفاوت است. بهطور کلی، توصیه میشود بیمار پیش از عمل، درباره نوع لنز، خدمات ارائهشده و میزان پوشش بیمهای با پزشک و مرکز جراحی مشورت کند تا برآورد دقیقتری از هزینه نهایی بهدست آید.
سؤالات متداول جراحی آب مروارید
خیر، جراحی آب مروارید معمولا با استفاده از بیحسی موضعی انجام میشود که شامل قطرههای بیحسی برای چشم است. این بیحسی باعث میشود که بیمار در طول عمل هیچ دردی احساس نکند.
عمل آب مروارید (کاتاراکت) یکی از رایج ترین، مرسوم ترین، بی خطر ترین و موفق ترین جراحی های چشمی است و اکثریت به اتفاق بیمارانی که جراحی آب مروارید انجام می دهند بینایی مطلوبی پیدا می کنند مگر اینکه مشکل در شبکیه ، قرنیه یا عصب بینایی داشته باشند.
چند روز بعد از عمل آب مروارید می توان فعالیت روزمره را از سرگرفت اما برگشت بینایی کامل شخص ممکن است مستلزم چند هفته زمان باشد.
بیشتر بیماران پس از جراحی آب مروارید در عرض چند روز تا یک هفته بهبودی اولیه را تجربه میکنند. بهبودی کامل و بازگشت به فعالیتهای روزمره ممکن است چند هفته زمان ببرد.
خیر، جراحی آب مروارید به صورت سرپایی انجام میشود و بیمار پس از عمل میتواند به خانه بازگردد. نیازی به بستری شدن در بیمارستان نیست.
بهتر است که پس از جراحی، تا زمانی که پزشک تایید نکند، از رانندگی خودداری کنید. چند روز تا یک هفته پس از جراحی، بیمار میتواند دوباره رانندگی کند، اما این مدت زمان بسته به شرایط فردی ممکن است متفاوت باشد.
این موضوع بستگی به نوع لنز مصنوعی دارد که برای شما انتخاب میشود. برخی از لنزهای مصنوعی میتوانند نیاز به عینک را کاهش دهند یا از بین ببرند، اما در برخی موارد، ممکن است هنوز نیاز به عینک برای دیدن نزدیک یا دور باشد.
بله، لنزهای مصنوعی که در جراحی آب مروارید استفاده میشوند، به طور دائمی در چشم قرار میگیرند و نیازی به تعویض ندارند. مگر در موارد خاص که می توان آن ها را خارج و یا تعویض کرد.
فعالیتهای سبک مانند پیادهروی پس از چند روز قابل انجام هستند، اما ورزشهای سنگین و فعالیتهایی که ممکن است به چشم فشار بیاورند، باید حداقل به مدت چند هفته پس از جراحی به تعویق بیفتند. پزشک شما بهترین زمان برای بازگشت به فعالیتهای ورزشی را تعیین میکند.
بیشتر افراد پس از جراحی آب مروارید نیازی به لنزهای تماسی ندارند، زیرا لنز مصنوعی جایگزین لنز کدر شده میشود و دید را بهبود میبخشد. با این حال، اگر هنوز نیاز به لنزهای تماسی دارید، باید با پزشک خود مشورت کنید تا زمانی که چشمها کاملاً بهبود یابند.