مهر ۲۸, ۱۳۹۶

آنچه که باید درباره کوررنگی بدانید

 

آنچه که باید درباره کوررنگی بدانید

کوررنگی یک بیماری ارثی وابسته به کروموزوم X مغلوب است که در مردان بیشتر دیده شده و معمولاً همیشه از مادر به پسر به ارث می رسد ، خانم ها دو کروموزوم X و آقایان یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارند .

در بیماری های وابسته به کروموزوم X مغلوب در زنان باید هر دو کروموزوم X معیوب باشند تا بیماری رخ دهد ولی قابل انتقال به فرزندان است .

در مردان ، معیوب بودن تنها کروموزوم X سبب بیماری می شود . بنابراین فردی که مبتلا به کوررنگی است ، مادرش یا مبتلا به کوررنگی بوده و یا ناقل بیماری می باشد .

در این اختلال کروموزومی ، سلول های مخروطی که مسئول درک رنگ در شبکیه هستند دچار اختلال بوده و به همین دلیل بیمار ، رنگ ها را به درستی تشخیص نمی دهد .

در کوررنگی فرد نمی تواند رنگ های خاص و یا غلظت های متفاوت از رنگ های مختلف را تشخیص دهد .

جان دالتون ، پزشک انگلیسی در سال ۱۷۹۸ اولین مقاله علمی را در مورد کوررنگی منتشر کرد . وی بعد از آگاهی از کوررنگ بودن خود تحقیقات گسترده ای را در این زمینه انجام داد .

تا سال های متمادی این بیماری به اسم دالتونیسم شناخته می شد . حدود ۵ تا ۸ درصد آقایان و ۵  درصد خانم ها کوررنگ متولد می شوند .

به عبارت دیگر از هر ۱۲ مرد یک نفر و از هر ۲۰۰ زن یک نفر اختلال دید رنگ دارد .

در شبکیه ( بافت حساس به نور چشم ) دو نوع سلول برای درک نور وجود دارد . که عبارتند از سلول های استوانه ای و سلول های مخروطی .

سلول های استوانه ای فقط سایه روشن ها را تشخیص داده و به نور های کم حساس می باشند . سلول های مخروطی رنگ ها را تشخیص داده و مسئول دید مرکزی هستند .

 

آنچه که باید درباره کوررنگی بدانید
آنچه که باید درباره کوررنگی بدانید

سه نوع سلول مخروطی برای دید رنگ ها وجود دارد . ( قرمز ، سبز ، آبی ) مغز با استفاده از ورودی این سه نوع سلول مخروطی ، رنگ ها را درک می کند .

کوررنگی می تواند در اثر عدم وجود یا اختلال عملکرد یک یا چند نوع سلول مخروطی ایجاد شود . کوررنگی شدید زمانی اتفاق می افتد که هر سه نوع سلول مخروطی اختلال داشته باشند .

در کوررنگی خفیف ، هر سه نوع سلول مخروطی وجود دارند . ولی یکی از آنها عملکرد طبیعی ندارد . معمولاً کوررنگی یک اختلال خفیف محسوب می شود .

ولی موارد شدید آن می تواند ناتوان کننده باشد . برخی مطالعات نشان داده اند که افراد کوررنگ به دلیل درک متفاوتی که از رنگ ها دارند قادر به تشخیص بهتر استتارات دشمن بوده و به همین دلیل در جنگ های میدانی یکی از نقاط قوت سپاه محسوب می شدند .

از نظر تکامل ، شیوع بالای کوررنگی قرمز – سبز ، به علت شانس بالاتر بقای این افراد در جنگ ها ، توجیه می شود .

درجات مختلفی از کوررنگی وجود دارد . بعضی از افراد با کوررنگی خفیف می توانند رنگ ها را در نور عادی ببینند ولی در نور کم با مشکل مواجه می شوند .

در موارد شدیدتر فرد نمی تواند رنگ های خاص را در هر شدتی از نور تشخیص دهد . شدیدترین حالت کوررنگی که در آن همه چیز سیاه و سفید دیده می شود ، نادر است .

اغلب این افراد باید به جای استفاده از سه ذخیره رنگ دانه ای کامل ( قرمز ، سبز ، سفید ) از ترکیبات ناقص این سه ذخیره رنگدانه ای استفاده کنند تا بتوانند دنیای اطراف را رنگی مشاهده کنند ( تری کروماسی غیر عادی ).
در موارد نادرتر فرد مبتلا، برای دید رنگی مجبور است  از دو گنجینه موجود رنگ دانه ای در شبکیه خود استفاده کند .

 

 

 

طبقه بندی این اختلال پیچیده بوده ولی شایع ترین شکل آن ضعف در تشخیص رنگ قرمز به خصوص در نزدیک طیف سبز می باشد . ( دی کروماسی )
طبقه بندی :

اکتسابی ( مانند گلوکوم ، اختلالات عصب و ماکولا )

ارثی

۱- مونوکروماسی

۲- دی کروماسی

۳- تری کروماسی غیر عادی

Monochromacyهمان کوررنگی کامل بوده و بسیار نادر است و به ندرت رخ می دهد . در این بیماری ۲ یا هر ۳ پیگمان سلول مخروطی غایب هستند و خود شامل مونوکروماسی سلول های استوانه ای ( همراه با دید کم و نیستا گموس و فوتوفوبیا ) و مونوکروماسی سلول های استوانه ای ( همراه با دید کم و نیستا گموس و فوتوفوبیا ) و مونوکروماسی سلول های مخروطی ( همراه با دید طبیعی ) می باشد .

Dichromacy نقص نسبتاً شدید تر بوده که یکی از ۳ مکانیسم رنگی کار نمی کنند و به سه گروه تقسیم می شود :

Protanopia که فوتورسپتور قرمز به طور کامل غایب است
Deuteranopiaکه فوتور سپتورهای سبز حضور ندارند .

Tritanopiaکه عدم حضور پیگمان های آبی است و بسیار نادر است . درtrichromacy Anomalous حساسیت طیفی یکی از ۳ پیگمان تغییر کرده است و شامل Protanomaly و Deuteranomaly ، Tritanomaly می باشد و به ترتیب حساسیت طیفی فوتورسپتورهای قرمز ، سبز و آبی زرد تغییر کرده است . کوررنگی معمولاً از بدو تولد وجود دارد ولی ممکن است اکتسابی باشد .

 

آنچه که باید درباره کوررنگی بدانید
آنچه که باید درباره کوررنگی بدانید

تغییر در دید رنگ می تواند در زمینه بیماری های جدی شبکیه و یا عصب بینایی ایجاد شود . کسی که یک تغییر مهم در ادراک رنگ را تجربه می کند باید به چشم پزشک مراجعه کند .

 

علائم کوررنگی

کوررنگی معمولاً با ناتوانی در افتراق رنگ هایی که در یک طیف قرار دارند تظاهر می کند به خصوص در طیف قرمز – سبز .

کوررنگی می تواند خفیف یا شدید باشد . بسیاری از مردم از داشتن کوررنگی خفیف بی اطلاعند . والدین ممکن است فقط شاهد اشکال در یادگیری فرزندشان در خصوص رنگ ها باشند .

به غیر از موارد شدید ، کوررنگی روی دید تاثیر نمی گذارد . ناتوانی کامل در مشاهده رنگ و یا دیدن همه چیز به صورت سیاه و سفید ، Achromatopsia نامیده می شود .

این بیماری نادر معمولاً با تنبلی چشم ، نیستاگموس ( حرکت تند و غیر ارادی چشم ) حساسیت به نور و دید ضعیف همراه است .

 

چه کسی در معرض ابتلا به کوررنگی است ؟

آقایان بیشتر از خانم ها در خطر متولد شدن با کوررنگی خفیف هستند یک برآورد نشان داده در هر ۱۰ مرد یک نفر مبتلا به نوعی کمبود رنگ ( کوررنگی ) است .

کوررنگی در میان مردهای اروپای شمالی شایع تر است . علت شیوع بیشتر کوررنگی در آقایان حمل ژن مرتبط با درک رنگ روی کروموزوم X می باشد .( در مردان در هر سلول تنها یک کروموزوم X وجود دارد ) و اختلال آن می تواند به بیماری منجر شود .

 

 

بیماری هایی مثل گلوکوم ، اضمحلال وابسته به سن ماکولا ، آلزایمر ، پارکینسون ، اعتیاد شدید به الکل ، سرطان خون و کم خونی داسی شکل ممکن است خطر ابتلا به کوررنگی اکتسابی را افزایش دهند . بعضی داروها مثلاً هیدروکسی کلروکین نیز می توانند باعث بروز کوررنگی شوند .

 

دلایل بروز کوررنگی

بیشتر افراد مبتلا به کوررنگی با این بیماری متولد شده اند و به این حالت کوررنگی مادر زادی گفته می شود . نقص دید رنگ مادر زادی معمولاً از مادر به پسر به ارث می رسد .

این نقص به علت کمبود جزئی یا کامل گیرنده های حساس به رنگ در شبکیه ایجاد می شود . کوررنگی مادر زادی معمولاً روی هر دو چشم به صورت یکسان تاثیر می گذارد و در طول زندگی ثابت می ماند .

بسیاری از مشکلات دید رنگ اکتسابی به دلیل وجود بیماری هایی از قبیل اثرات سمی داروها ، بیماری های متابولیکی و یا مشکلات عروقی شبکیه ایجاد می شوند .

نقص دید رنگی ناشی از بیماری های کمتر از انواع مادر زادی شناخته شده اند . اختلالات اکتسابی دید رنگ ، اغلب بر روی هر چشم تاثیر متفاوتی می گذارند و با گذشت زمان شدت می یابند .

از دست دادن بینایی رنگ می تواند ناشی از آسیب به شبکیه و یا عصب بینایی باشد .

 

تشخیص کوررنگی و درمان آن

چشم پزشک می تواند یک آزمایش ساده برای تشخیص کوررنگی شما انجام دهد . این آزمایش شامل نشان دادن یک مدل با چندین نقطه رنگی است . اگر شما کوررنگی نداشته باشید ، می توانید رنگ ها و اعداد را به راحتی تشخیص دهید .

 

 

ولی اگر شما کوررنگ باشید به سختی می توانید اشکال درون مدل را تشخیص دهید یا در بعضی موارد کاملاً در تشخیص آنها ناتوان خواهید بود .

هیچ راه درمانی برای کوررنگی مادر زادی وجود ندارد . کوررنگی معمولاً باعث به وجود آمدن ناتوانی شدید نمی شود .

البته لنزهای خاص و عینک هایی که به شما در تشخیص رنگ ها کمک کنند وجود دارند . انواع اکتسابی کوررنگی ممکن است با درمان بیماری زمینه ای و یا قطع داروهایی که عامل ایجاد اختلال بوده اند درمان شوند .

 

 

کلینیک چشم پزشکی هما

شما همین الان میتوانید با ما درمورد سوالات و مشکلاتتان تماس بگیرید اعلام کنید از سایت تماس می گیرید:

۰۲۱۲۲۸۷۶۵۱۱

 

منبع : کتاب بیماری های چشم به زبان ساده

مطالب مرتبط

لطفا نظر خود را بگویید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *