گاهی وقتها دلیل سوزش یا خارش چشمهایمان آنقدر ساده و در عین حال پنهان است که کمتر به ذهنمان میرسد. یکی از این دلایل، موجودات ریز و نامرئی به نام دمودکس هستند که روی مژهها و اطراف پلک زندگی میکنند. شاید شنیدن نامشان کمی عجیب باشد، اما واقعیت این است که دمودکسها میتوانند باعث التهاب پلک، خشکی چشم و حتی ریزش مژه شوند. شناخت این مشکل و راههای کنترل آن کمک میکند چشمهایمان سالمتر بمانند و از آزارهایی مثل خارش و سنگینی پلک در امان باشیم. در این مقاله میخواهیم به زبان ساده درباره دمودکس چشم و راههای پیشگیری و درمان آن صحبت کنیم.
دموکس چیست و چرا باید به آن توجه کنیم؟
دمودکس (Demodex) یک نوع مایت میکروسکوپی است که به طور طبیعی روی پوست بیشتر انسانها زندگی میکند. این موجودات بسیار کوچک، معمولا بیضرر هستند، اما در صورت افزایش تعدادشان میتوانند باعث بروز مشکلات پوستی و چشمی شوند.
یکی از مهمترین بیماریهایی که دمودکس ایجاد میکند بلفاریت دمودکس یا التهاب پلک ناشی از این مایتها است. این مشکل میتواند باعث خشکی چشم، خارش پلک، ریزش مژهها و تاری دید شود.
دموکس در انسان چه انواعی دارد؟
دو گونه اصلی دمودکس در پوست و پلک انسان وجود دارد:
- Demodex folliculorum: این گونه بیشتر در فولیکول مژهها و ابروها زندگی میکند و عامل اصلی پوستهریزی و شوره مژهها است.
- Demodex brevis: این نوع بیشتر در غدد چربی (سباسه) پلک و پوست فعالیت میکند و باعث التهاب شدیدتر لبه پلکها میشود.
جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر منصور همایونی، بر روی دکمه زیر کلیک کنید و وقت مشاوره خود را رزرو کنید.
آلودگی پلک به دمودکس چه علائمی دارد؟
وجود دمودکس همیشه باعث علائم نمیشود، اما در صورت تکثیر زیاد، نشانههای زیر بروز میکند:
- خارش پلکها بهخصوص صبحها
- قرمزی و التهاب لبه پلکها
- پوستهریزی در ریشه مژهها شبیه شوره سر
- ریزش مژهها یا رشد غیرطبیعی آنها
- خشکی چشم، سوزش یا احساس وجود جسم خارجی
- حساسیت به نور و تاری گذرای دید
نکته: بسیاری از بیماران بلفاریت مزمن، بدون اطلاع، به دمودکس مبتلا هستند.
عوامل افزایشدهنده جمعیت دمودکس
عوامل مختلفی میتوانند موجب افزایش جمعیت دمودکس شوند که در ادامه به آن ها اشاره میکنیم:
- سن بالاتر (شیوع بیشتر بعد از ۴۰ سالگی)
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- بیماریهای پوستی مانند روزاسه و درماتیت سبورئیک
- استفاده طولانی از لوازم آرایشی و عدم پاککردن کامل آنها
- استفاده مشترک از حوله و وسایل شخصی
دمودکس توسط چشم پزشک چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص دمودکس با معاینه دقیق پلکها و بررسی مژهها انجام میشود. در این روش، پزشک چند مژه را همراه با فولیکول از پلک جدا کرده و زیر میکروسکوپ بررسی میکند تا مایتها یا تخمهای آنها مشاهده شود.
دمودکس پلک و چشم با چه روش هایی درمان میشود؟
درمان آلودگی به دمودکس شامل دو بخش اصلی است: بهداشت پلک و درمان دارویی. که در ادامه به بیان هر یک از این دو روش میپردازیم:
بهداشت روزانه پلکها
یکی از روش های درمانی که چشم پزشک به شما پیشنهاد میدهد، رعایت بهداشت و شستشوی روزانه پلک ها است. برای انجام این کار میتوانید به صورت زیر عمل کنید.
- شستوشوی پلکها با محلولهای حاوی چای درختی (Tea Tree Oil
- استفاده از پدها و شامپوهای مخصوص پلک
- تمیز کردن کامل آرایش چشم پیش از خواب
- شستوشوی مرتب روبالشی و حوله
درمان دارویی
در برخی موارد که دمودکس با رعایت بهداشت و ششستشوی پلک ها درمان نمیشود، بهترین چشم پزشک در تهران از درمان های دارویی استفاده میکنید که شامل موارد زیر است:
- در موارد شدید، پزشک ممکن است داروهای موضعی مانند پرمترین یا ایورمکتین تجویز کند.
- در برخی موارد، داروهای خوراکی ضدانگل یا ضدالتهاب نیز لازم میشود.
روش های پیشگیری از بازگشت دمودکس چشم
برای پیشگیری از بازگشت دمودکس چشم میتوان از روشهای زیر استفاده کرد:
- رعایت بهداشت فردی و عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی
- مراجعه دورهای به چشمپزشک در صورت داشتن سابقه بلفاریت
- تمیز نگهداشتن لبه پلکها بهعنوان بخشی از روتین مراقبت از چشم
جمع بندی
دمودکس یک مایت میکروسکوپی شایع است که معمولا بیضرر است، اما در صورت افزایش تعداد، میتواند مشکلات قابل توجهی در پلک و چشم ایجاد کند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب توسط چشم پزشک میتواند علائم را برطرف و از آسیب بیشتر جلوگیری کند. اگر دچار خارش پلک، پوسته ریزی مژهها یا خشکی چشم هستید، بهتر است برای معاینه و بررسی احتمال آلودگی به دمودکس به یک چشمپزشک مراجعه کنید.