همه چیز درباره جراحی شبکیه چشم

شبکیه چشم یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین بخش‌های چشم ماست که نقش اصلی در دیدن دنیای اطراف دارد. وقتی مشکلی مثل پارگی یا جداشدگی در شبکیه پیش بیاید، بینایی می‌تواند به خطر بیفتد و حتی دید کامل از دست برود. جراحی شبکیه راه‌حلی تخصصی و حیاتی است که به کمک آن می‌توان این آسیب‌ها را درمان کرد و شانس حفظ یا بهبود بینایی را بالا برد. اگرچه ممکن است جراحی کمی نگران‌کننده به نظر برسد، اما دانستن چگونگی انجام آن و تاثیر مثبتش، کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری برای درمان اقدام کنید. در این متن، شما را با نکات مهم و انواع جراحی‌های شبکیه آشنا می‌کنیم تا تصمیمی آگاهانه بگیرید.

جراحی شبکیه چشم چیست؟

جراحی شبکیه چشم به مجموعه‌ای از روش‌های جراحی با هدف درمان انواع بیماری های شبکیه، اختلالات یا ناهنجاری‌های موثر بر شبکیه اشاره دارد. شبکیه مسئول تبدیل نور به سیگنال های عصبی است که سپس به مغز منتقل می‌شود و بینایی را ممکن می‌سازد. هر گونه اختلال در ساختار یا عملکرد شبکیه در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به اختلال بینایی یا حتی نابینایی شود.

جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر منصور همایونی، بر روی دکمه زیر کلیک کنید و وقت مشاوره خود را رزرو کنید.

جراحی شبکیه چشم چه انواعی دارد؟

برای انجام جراحی شبکیه چشم انواع مختلفی وجود دارد که در ادامه به توضیح این موارد می‌پردازیم:

ویترکتومی

ویترکتومی شامل برداشتن ژل زجاجیه، (ماده شفافی است که فضای بین عدسی و شبکیه را پر می‌کند.) است. این روش معمولا برای رسیدگی به شرایطی مانند جداشدگی شبکیه، رتینوپاتی دیابتی، سوراخ های ماکولا و خونریزی زجاجیه انجام می‌شود. در طول ویترکتومی، جراح ممکن است پارگی یا جداشدگی شبکیه را نیز ترمیم کند.

شما در ادامه می توانید جراحی وترکتومی شبکیه را در ویدئو زیر مشاهده کنید.

اسکلرال باکسینگ ( کمربند صلبیه ای)

اسکلرال باکسینگ تکنیکی است که برای ترمیم جداشدگی های شبکیه استفاده می‌شود. این شامل قرار دادن یک نوار یا اسفنج سیلیکونی در اطراف دیواره خارجی چشم (صلبیه) برای فرورفتن آن است، بنابراین کشش روی شبکیه کاهش می‌یابد و به آن اجازه می‌دهد دوباره بچسبد.

جراحی شبکیه چشم با لیزر

همچنین به عنوان فتوکواگولاسیون شناخته می‌شود، جراحی لیزر شبکیه از لیزر برای بستن یا تخریب رگ های خونی غیر طبیعی یا ترمیم پارگی های شبکیه استفاده می‌کند. این روش معمولا در درمان رتینوپاتی دیابتی، انسداد ورید شبکیه و انواع خاصی از پارگی‌های شبکیه استفاده می‌شود.

رتینوپکسی پنوماتیک

رتینوپکسی پنوماتیک یک روش کم تهاجمی است که برای درمان موارد خاصی از جداشدگی شبکیه استفاده می‌شود. این شامل تزریق یک حباب گاز به داخل حفره زجاجیه است که به بازگرداندن شبکیه جدا شده به جای خود کمک می‌کند. پس از آن، لیزر یا کرایوتراپی برای محکم کردن پارگی شبکیه استفاده می‌شود.

جراحی شبکیه چشم چه اهدافی دارد؟

جراحی شبکیه چشم برای بهبودی طیف وسیعی از مشکلات شبکیه انجام می‌شود، از جمله:

• جداشدگی شبکیه: جداشدگی شبکیه زمانی اتفاق می‌افتد که شبکیه از موقعیت طبیعی خود خارج می‌شود و منجر به از دست دادن بینایی می‌شود. جراحی اغلب برای اتصال مجدد شبکیه و جلوگیری از از دست دادن دائمی بینایی مورد نیاز است.
• سوراخ ماکولا: سوراخ ماکولا (یک شکاف کوچک در بخش مرکزی شبکیه که مسئول دید مرکزی است.)می‌باشد. جراحی، معمولا ویترکتومی همراه با لایه برداری غشایی، برای بستن سوراخ و بازیابی بینایی ضروری است.
• رتینوپاتی دیابتی: رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض دیابت است که با آسیب به عروق خونی شبکیه مشخص می‌شود. جراحی شبکیه چشم، مانند فتوکواگولاسیون لیزری یا ویترکتومی، ممکن است برای جلوگیری از کاهش بینایی و حفظ بینایی باقیمانده ضروری باشد.
• غشا اپی رتینال: غشا اپی رتینال لایه نازکی از بافت اسکار است که روی سطح شبکیه ایجاد می‌شود و منجر به اختلال دید می‌شود. مداخله جراحی، معمولا ویترکتومی با لایه برداری غشا برای برداشتن غشا و بهبود بینایی مورد نیاز است.

چه کسانی به جراحی شبکیه نیاز دارند؟

جراحی شبکیه معمولا زمانی انجام می‌شود که بخشی از شبکیه دچار آسیب، پارگی یا جداشدگی شده باشد و با درمان‌های غیر جراحی قابل ترمیم نباشد. شبکیه لایه‌ای نازک و حساس به نور در پشت چشم است که نقش کلیدی در بینایی ایفا می‌کند. آسیب به آن می‌تواند به‌سرعت منجر به کاهش بینایی یا حتی نابینایی دائمی شود. افرادی که ممکن است به جراحی شبکیه نیاز داشته باشند، شامل گروه‌های زیر هستند:

در ویدئوی زیر مشاهده خواهید کرد که جراحی شبکیه برای چه افرادی نیاز است. پس حتما این ویدئو را مشاهده کنید.

جداشدگی شبکیه

جداشدگی شبکیه یکی از اورژانس‌های چشمی است که با علائمی مانند دیدن نورهای فلش‌مانند، اجسام شناور (مگس‌پران) یا ایجاد سایه‌ای در میدان دید همراه است. این وضعیت نیاز به جراحی فوری دارد تا از تخریب سلول‌های بینایی جلوگیری شود.

رتینوپاتی دیابتی پیشرفته

در بیماران دیابتی، افزایش قند خون در طولانی‌مدت می‌تواند به رگ‌های خونی شبکیه آسیب برساند. در مراحل پیشرفته، خونریزی‌های داخل چشمی یا تشکیل بافت فیبری روی شبکیه می‌تواند نیاز به جراحی ویترکتومی داشته باشد.

سوراخ ماکولا

ماکولا ناحیه‌ی مرکزی شبکیه است که مسئول دید دقیق و جزئیات است. ایجاد سوراخ در این ناحیه ممکن است باعث کاهش شدید دید مرکزی شود و اغلب تنها راه درمان آن، جراحی است.

خونریزی زجاجیه

زمانی که خون وارد بخش ژله‌ای چشم (زجاجیه) می‌شود، بینایی به‌شدت تار یا مسدود می‌شود. اگر خون خودبه‌خود جذب نشود یا علت آن خطرناک باشد، جراحی برای پاکسازی خون و درمان منبع خونریزی انجام می‌شود.

آسیب دیدگی چشمی

ضربه‌های شدید به چشم ممکن است منجر به پارگی شبکیه یا جداشدگی آن شوند. در این موارد، جراحی فورا برای حفظ ساختار و عملکرد چشم انجام می‌شود.

بیماری‌های خاص شبکیه

در موارد خاص مانند التهاب شدید شبکیه، جراحی ممکن است برای جلوگیری از پیشرفت بیماری یا بهبود عملکرد بینایی توصیه شود.

در ویدئوی زیر دکتر منصور همایونی توضیحاتی در رابطه با نحوه انجام جراحی شبکیه خواهند داد. پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر این ویدئو را مشاهده کنید.

آیا جراحی شبکیه برگشت پذیر است؟

یکی از دغدغه‌های رایج افرادی که قرار است جراحی شبکیه انجام دهند، این است که آیا این جراحی برگشت‌پذیر است یا خیر. واقعیت این است که در بسیاری از موارد، جراحی شبکیه نتیجه‌ای پایدار و موثر دارد و می‌تواند به حفظ یا بهبود بینایی کمک کند. با این حال، در برخی شرایط خاص ممکن است مشکل شبکیه پس از مدتی دوباره بازگردد و فرد نیاز به جراحی مجدد داشته باشد.

میزان برگشت‌پذیری جراحی شبکیه بستگی زیادی به نوع بیماری زمینه‌ای، وسعت آسیب، وضعیت کلی سلامت چشم و میزان رعایت مراقبت‌های پس از جراحی دارد. برای مثال، در برخی بیماران، به‌ویژه آن‌هایی که دچار جداشدگی گسترده شبکیه هستند، احتمال جدا شدن مجدد شبکیه در هفته‌های اول پس از عمل وجود دارد. در این صورت، ممکن است نیاز به انجام جراحی دوم یا اقدامات تکمیلی باشد.

همچنین، در افرادی که به دلیل دیابت پیشرفته یا خونریزی در زجاجیه جراحی انجام داده‌اند، در صورتی که بیماری زمینه‌ای مانند دیابت کنترل نشود، احتمال عود مجدد بیماری وجود دارد. یکی دیگر از عواملی که ممکن است باعث نیاز به جراحی دوباره شود، تشکیل بافت فیبروزی یا غشاهای کششی روی شبکیه (ERM) پس از عمل است که می‌تواند منجر به کاهش دید و نیاز به مداخله مجدد شود.

با این حال، باید تاکید کرد که درصد زیادی از بیماران تنها به یک نوبت جراحی نیاز دارند و در صورت انجام عمل توسط جراح متخصص شبکیه و رعایت مراقبت‌های پس از عمل، نتیجه جراحی در اغلب موارد موفقیت‌آمیز و پایدار است. پیگیری‌های منظم، استفاده درست از قطره‌های چشمی، اجتناب از ضربه یا فشار به چشم، کنترل قند خون و فشار خون، از جمله عواملی هستند که می‌توانند از برگشت مشکل جلوگیری کنند.

برای آشنایی بیشتر با دکتر همایونی و مشاهده ویدئوهای ایشان از صفحات اجتماعی ما دیدن کنید یا برای مشاوره و رزرو نوبت تماس بگیرید.

جراحی شبکیه چشم چه عوارضی دارد؟

در حالی که جراحی شبکیه به طور کلی ایمن و موثر است، اما خطراتی از جمله عفونت، تشکیل آب مروارید، جداشدگی شبکیه، مشکلات بینایی مداوم و خونریزی را به همراه دارد. بیماران باید این خطرات را با چشم پزشک خود در میان بگذارند و قبل از اقدام، مزایا و عوارض احتمالی جراحی را به دقت بسنجید. در ادامه برخی از عوارض احتمالی را توضیح دادیم:

عفونت	مانند هر عمل جراحی، جراحی شبکیه چشم نیز خطر عفونت را به همراه دارد. برای به حداقل رساندن این خطر، جراحان از تکنیک‌های استریل سختگیرانه پیروی می‌کنند و معمولا بعد از جراحی برای بیماران آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود.
تشکیل آب مروارید	در مواردی که عدسی طبیعی چشم در طی جراحی شبکیه چشم برداشته می‌شود (مثلا ویترکتومی)، خطر ابتلا به آب مروارید (کدر شدن عدسی چشم) افزایش می‌یابد که ممکن است نیاز به جراحی بیشتری برای جایگزینی با یک عدسی مصنوعی داشته باشد.
جداشدگی شبکیه	بعضا، جداشدگی شبکیه می‌تواند به عنوان یک عارضه جراحی شبکیه چشم رخ دهد. این خطر در بیماران با عوامل مستعد کننده مانند نزدیک بینی شدید یا آسیب شناسی گسترده شبکیه بیشتر است.
مشکلات بینایی مداوم	علیرغم موفقیت آمیز جراحی، برخی از بیماران ممکن است مشکلات بینایی دائمی مانند تاری دید، دوبینی یا اعوجاج بینایی را تجربه کنند. این مسائل ممکن است با گذشت زمان بهبود یابند یا نیاز به درمان اضافی داشته باشند.
خونریزی	در موارد نادر، جراحی شبکیه چشم ممکن است منجر به خونریزی در داخل چشم (خونریزی زجاجیه) یا زیر شبکیه (خون‌ریزی زیر شبکیه) شود که می‌تواند بینایی را مختل کرده و نیاز به مداخله بیشتر داشته باشد.

روند بهبودی پس از جراحی شبکیه چگونه است؟

روند بهبودی پس از جراحی شبکیه بسته به نوع عمل انجام شده و بیماری زمینه ای که درمان می‌شود متفاوت است. بیماران ممکن است پس از جراحی، تاری دید موقت، ناراحتی یا قرمزی چشم را تجربه کنند. پیروی از دستورالعمل‌های مراقبت‌های پس از عمل شبکیه چشم که توسط جراح ارائه می‌شود، ضروری است، که ممکن است شامل استفاده از قطره‌های چشمی، اجتناب از فعالیت‌های شدید و … باشد.

آیا جراحی شبکیه چشم درد دارد؟

یکی از سوالات رایج بیماران پیش از انجام جراحی شبکیه چشم این است که آیا این جراحی درد دارد؟  در پاسخ باید بگوییم معمولا در حین جراحی شما دردی احساس نخواهید کرد.

جراحی شبکیه معمولا تحت بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌شود. در مواردی مانند ویترکتومی یا ترمیم جداشدگی شبکیه، بیمار کاملا هوشیار نیست یا ناحیه‌ی چشم به‌طور کامل بی‌حس می‌شود. بنابراین، هنگام عمل دردی حس نخواهد شد.

اما پس از جراحی ممکن است فرد کمی احساس ناراحتی، سوزش یا فشار خفیف در چشم داشته باشد که معمولا با مصرف مسکن‌های ساده قابل کنترل است. این ناراحتی طی چند روز اول به تدریج کاهش پیدا می‌کند.

بیماران ممکن است به دلیل قرار گرفتن گاز یا روغن درون چشم (برای تثبیت شبکیه) دچار تاری دید یا حس فشار شوند، اما این علائم نیز طبیعی هستند و به مرور برطرف می‌شوند.

آنچه مهم است، رعایت دقیق دستورالعمل‌های پس از عمل مانند استفاده‌ی منظم از قطره‌های چشمی، خودداری از فعالیت‌های سنگین و قرار گرفتن در وضعیت توصیه‌شده توسط پزشک است. این موارد نه تنها از درد جلوگیری می‌کند بلکه روند بهبودی را نیز تسریع می‌بخشد.

در صورت بروز درد شدید، کاهش بینایی یا ترشح غیرعادی از چشم، باید بلافاصله با پزشک تماس بگیرید. این موارد می‌تواند نشانه‌ای از عفونت یا عارضه‌ی پس از جراحی باشد که نیاز به بررسی فوری دارد.

در ویدئوی زیر دکتر همایونی توضیحاتی در رابطه با استفاده از بی حسی موضعی برای جراحی بیان می‌کنند.

دوران نقاهت جراحی شبکیه چقدر طول می‌کشد؟

بسیاری از بیماران پیش از انجام جراحی شبکیه این سوال را مطرح می‌کنند که دوران نقاهت این جراحی چقدر طول می‌کشد و چه مراقبت‌هایی لازم است؟ پاسخ به این پرسش به نوع جراحی، وضعیت جسمانی فرد و میزان آسیب‌دیدگی شبکیه بستگی دارد، اما به‌طور کلی، روند بهبودی بین ۲ تا ۶ هفته طول می‌کشد.

در روزهای ابتدایی پس از عمل، معمولا تاری دید، احساس فشار در چشم و کمی ناراحتی وجود دارد. این علائم طبیعی هستند و به‌تدریج کاهش می‌یابند. در برخی موارد، پزشک از گاز یا روغن سیلیکون در داخل چشم استفاده می‌کند که باعث تاری دید موقت می‌شود. این مواد به مرور زمان جذب شده یا در عمل بعدی برداشته می‌شوند.

بیشتر بیماران می‌توانند طی ۲ هفته اول به فعالیت‌های سبک روزمره بازگردند، اما بازگشت کامل به کار، ورزش یا رانندگی ممکن است تا ۴ تا ۶ هفته زمان ببرد. در موارد خاص، دوران نقاهت ممکن است طولانی‌تر باشد، به‌ویژه اگر جراحی پیچیده‌ای انجام شده باشد یا فرد بیماری زمینه‌ای مانند دیابت داشته باشد.

برای بهبودی بهتر و سریع‌تر، رعایت دستورالعمل‌های پزشک بسیار مهم است، از جمله:

استفاده منظم از قطره‌های چشمی تجویز شده	اجتناب از خم شدن یا بلند کردن اجسام سنگین
خوابیدن در وضعیت توصیه‌شده (مثلا به پهلو یا صورت رو به پایین، در صورت وجود گاز در چشم)	حضور در ویزیت‌های دوره‌ای جهت بررسی روند ترمیم

در صورت بروز علائمی مانند درد شدید، کاهش ناگهانی بینایی، یا ترشحات غیرمعمول از چشم، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید. این موارد ممکن است نشانه‌ی عوارض پس از عمل باشند و نیاز به مداخله فوری دارند.

بهترین جراح شبکیه در تهران کیست؟

انتخاب جراح شبکیه متخصص و باتجربه نقش حیاتی در موفقیت جراحی و حفظ بینایی دارد. در تهران، دکتر همایونی به‌عنوان یکی از بهترین جراحان شبکیه شناخته می‌شود. ایشان با سال‌ها تجربه و به‌کارگیری جدیدترین تکنولوژی‌ها، درمان بیماری‌های پیچیده شبکیه مثل جداشدگی، رتینوپاتی دیابتی و سوراخ ماکولا را با دقت و مهارت انجام می‌دهند.

دکتر همایونی علاوه بر تخصص بالا، مراقبت‌های پس از عمل و آموزش بیمار را اولویت قرار می‌دهد که این موضوع باعث رضایت و اعتماد گسترده بیماران شده است. 

در ویدئوی زیر انجام جراحی شبکیه چشم فوری توسط دکتر همایونی را مشاهده می‌کنید:

هزینه جراحی شبکیه چشم چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که بیماران قبل از انجام جراحی شبکیه دارند، میزان هزینه این عمل است. هزینه جراحی شبکیه به عوامل مختلفی بستگی دارد که شناخت آنها به شما کمک می‌کند تصمیم‌گیری بهتری داشته باشید. نوع و پیچیدگی بیماری، نوع جراحی مورد نیاز، تجهیزات و فناوری به‌کار رفته، تخصص جراح و همچنین محل انجام عمل، از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده هزینه هستند.

به طور کلی، جراحی‌های شبکیه که شامل درمان جداشدگی شبکیه، ویترکتومی، ترمیم سوراخ ماکولا یا حذف بافت‌های غیرطبیعی است، هزینه‌های متفاوتی دارند. همچنین، استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته‌تر و انجام جراحی در مراکز تخصصی و مجهز، می‌تواند هزینه را افزایش دهد.

از سوی دیگر، بیمه‌های درمانی معمولا بخشی از هزینه جراحی‌های شبکیه را پوشش می‌دهند؛ اما میزان این پوشش با توجه به نوع بیمه و قراردادهای آن متفاوت است. بنابراین، پیش از عمل حتماً با مرکز درمانی و بیمه خود هماهنگی کنید تا اطلاعات دقیق‌تری درباره هزینه نهایی داشته باشید.

مهم‌ترین نکته این است که جراحی شبکیه یک فرآیند حساس و تخصصی است که کیفیت درمان و تجربه جراح در نتیجه عمل تاثیر زیادی دارد. بنابراین، انتخاب یک جراح متخصص و معتبر، صرف نظر از هزینه، اولویت اصلی باید باشد.

سؤالات متداول