بیماریهای ماکولا شامل اختلالاتی هستند که مرکز شبکیه یا همان ماکولا را تحت تاثیر قرار میدهند و باعث کاهش دید مرکزی میشوند. این بیماریها میتوانند توانایی کودک یا بزرگسال در انجام فعالیتهای روزمره مانند مطالعه، رانندگی یا تشخیص چهرهها را کاهش دهند. یکی از راهکارهای درمانی موثر و نوین، تزریق داخل چشمی دارو است که با هدف کاهش تجمع مایع و جلوگیری از رشد عروق غیرطبیعی عمل میکند. تشخیص و درمان به موقع بیماریهای ماکولا اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تاخیر در درمان میتواند باعث آسیب دائمی سلولهای بینایی و کاهش توانایی دید مرکزی شود.
بیماریهای ماکولا و تاثیر آنها بر بینایی
ماکولا، مرکز شبکیه چشم، نقش اصلی در دید دقیق و توانایی تشخیص جزئیات دارد. هر گونه آسیب یا اختلال در این ناحیه میتواند فعالیتهای روزمره مانند خواندن، رانندگی یا تشخیص چهرهها را مختل کند. به همین دلیل، آشنایی با انواع بیماریهای ماکولا و علائم آنها اهمیت زیادی دارد، زیرا تشخیص و درمان به موقع میتواند از کاهش شدید بینایی جلوگیری کند.
در این بخش، رایج ترین بیماریهای ماکولا بررسی میشوند و توضیح داده میشود که هر کدام چگونه بر دید مرکزی تاثیر میگذارند و چرا درمانهای نوین مانند تزریق داخل چشمی نقش کلیدی در حفظ بینایی دارند.
دژنراسیون وابسته به سن ماکولا (AMD)
AMD یکی از شایعترین اختلالات ماکولا در بزرگسالان بالای ۵۰ سال است. در این بیماری، سلولهای حساس به نور در مرکز شبکیه به مرور تخریب میشوند و باعث کاهش دید مرکزی میشوند. بیماران ممکن است خطوط مستقیم را خمیده ببینند، تاری دید هنگام مطالعه تجربه کنند یا برای فعالیتهای روزمره به نور بیشتری نیاز داشته باشند. اگر درمان به موقع انجام نشود، AMD میتواند منجر به تخریب دائمی مرکز دید شود.
ادم ماکولا دیابتی
در بیماران دیابتی، افزایش طولانی مدت قند خون باعث آسیب به رگهای خونی شبکیه و نشت مایع در ماکولا میشود که به آن ادم ماکولا دیابتی گفته میشود. علائم رایج شامل تاری دید، کاهش وضوح تصویر و مشکل در تشخیص رنگها است. کنترل قند خون همراه با درمان هدفمند، از جمله تزریق داروهای ضد VEGF، میتواند به کاهش تورم و بهبود بینایی کمک کند.
ادم ماکولا پس از انسداد ورید شبکیه
گاهی انسداد ورید مرکزی یا شاخهای شبکیه باعث تجمع خون و مایع در ماکولا میشود. این اختلال ممکن است به صورت ناگهانی یا تدریجی بینایی را کاهش دهد و باعث تاری یا خمیدگی خطوط شود. تزریق داخل چشمی در این شرایط به کاهش سریع تورم و جلوگیری از آسیب دائمی سلولهای ماکولا کمک میکند.
در ویدئوی زیر تاثیر تزریق داخل چشمی را مشاهده خواهید کرد:
درمانهای نوین ماکولا
در گذشته، درمان بیماریهای ماکولا محدود به روشهای سنتی مانند لیزر یا داروهای خوراکی بود که اثر محدود و کندی داشتند. امروزه، تزریق داخل چشمی دارو به یکی از موثرترین و استانداردترین روشها برای حفظ بینایی در بیماران مبتلا به ماکولا تبدیل شده است. این روش باعث کاهش تورم، جلوگیری از رشد عروق غیرطبیعی و بهبود دید مرکزی میشود و در بسیاری از بیماران توانایی بینایی را تثبیت یا حتی بهبود میبخشد.
داروهای پرکاربرد
داروهای ضد VEGF مانند رانیبیزوماب، آفلی برسپت(آیلیا) و بواسیزوماب (آواتین) اصلیترین داروهای مورد استفاده هستند. این داروها به طور خاص باعث مهار رشد عروق غیرطبیعی و کاهش تجمع مایع در ماکولا میشوند. علاوه بر آن، استروئیدها در موارد خاص برای کاهش التهاب و تورم به کار گرفته میشوند. انتخاب دارو بر اساس نوع بیماری و پاسخ بیمار به درمان انجام میشود.
تزریق داخل چشمی برای بیماری ماکولا چگونه انجام میشود؟
تزریق داخل چشمی یکی از موثرترین روشهای درمان بیماریهای ماکولا است که دارو را به نزدیکی شبکیه میرساند و باعث کاهش تورم، توقف رشد عروق غیرطبیعی و بهبود دید مرکزی میشود. اما برای رسیدن به نتیجه مطلوب، روند انجام این درمان اهمیت بالایی دارد.
ابتدا پزشک وضعیت چشم بیمار را به دقت بررسی میکند و دارو و دوز مناسب را انتخاب میکند. محیط درمان کاملا استریل آماده میشود تا خطر عفونت به حداقل برسد. سپس، برای راحتی بیمار و کاهش هرگونه درد، بیحسی موضعی اعمال میشود. خود تزریق در محیط کلینیک و توسط متخصص انجام میشود و به سرعت اثرگذاری دارو آغاز میشود.
پس از تزریق، بینایی بیمار بهبود یا تثبیت میشود و اکثر بیماران تغییر مثبت را ظرف چند هفته تجربه میکنند. همچنین پزشک روند پیشرفت بیماری را تحت نظر دارد و در صورت نیاز، جلسات بعدی تزریق برنامه ریزی میشود. این رویکرد باعث میشود اثر درمان ماندگار و پایدار باشد و پیشرفت اختلال به حداقل برسد.
اثربخشی تزریقات در بیماری ماکولا
تزریق داخل چشمی به عنوان یکی از پیشرفته ترین روشهای درمان بیماریهای ماکولا شناخته میشود و مطالعات بالینی متعدد نشان دادهاند که این روش میتواند دید مرکزی را تثبیت کرده و در بسیاری از بیماران بهبود بخشد. داروهای ضد VEGF مانند رانیبیزوماب، آفلی برسپت(آیلیا) و بواسیزوماب (آواتین)، با مهار رشد رگهای غیرطبیعی و کاهش تجمع مایع، نقش کلیدی در کاهش تورم ماکولا دارند.
اثربخشی این روش به دو بخش کوتاهمدت و بلندمدت تقسیم میشود. در کوتاهمدت، بسیاری از بیماران ظرف چند هفته پس از شروع درمان بهبود قابل توجه در وضوح دید و کاهش تاری را تجربه میکنند. در بلندمدت، تزریق داخل چشمی باعث کاهش ضخامت ماکولا، تثبیت بینایی و جلوگیری از پیشرفت بیماری میشود.
شاید این مطلب برای شما مفید باشد: تزریق داخل چشمی آواستین
مطالعات نشان دادهاند که بیش از ۷۰٪ بیماران با AMD یا ادم ماکولا دیابتی، پس از دوره درمان با تزریق داخل چشمی، ثبات یا بهبود بینایی را تجربه میکنند. این درمان به خصوص در مواردی که بیماری به روشهای سنتی پاسخ نداده یا پیشرفت سریع دارد، نقش حیاتی دارد.
علاوه بر این، تحقیقات مقایسهای بین داروهای مختلف نشان میدهد که رانیبیزوماب و آفلی برسپت در بهبود دید مرکزی عملکرد مشابه دارند و بواسیزوماب در برخی بیماران با هزینه کمتر، نتایج موثری ارائه میکند. این دادهها نشان میدهند که انتخاب دارو میتواند بر اساس نیاز فردی بیمار، شدت بیماری و شرایط مالی انجام شود، بدون اینکه اثربخشی کاهش یابد.
در فیلم زیر مدت زمان تزریق داخل چشمی را مشاهده خواهید کرد:
نمونه داخلی آفلی برسپت(آیلیا)
نمونه ی تولید داخل داروی آفلی برسپت (آیلیا) که توسط شرکت سیناژن تهیه شده است، تی آیلیا (Tyalia) نام دارد و سالها است با اثر بخش مشابه و قیمت کمتر در ایران به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفته است و نتایج مناسبی به همراه داشته است.